ผลข้างเคียงจากการใช้ยาแก้หลั่งเร็ว

รู้ก่อนตัดสินใจใช้ยา

บทความนี้ตอบคำถามอะไร

• ยาแก้หลั่งเร็วมีกลุ่มใดบ้าง และกลุ่มไหนใช้จริงในทางการแพทย์
• ผลข้างเคียงของ SSRI, dapoxetine และยาชาเฉพาะที่แตกต่างกันอย่างไร
• ยาปลุกเซ็กส์หรือ sildenafil ช่วยหลั่งเร็วหรือไม่
• ใครควรระวังเป็นพิเศษ และเมื่อไรควรหยุดยาแล้วพบแพทย์
• กรณีใดควรเริ่มจากการประเมินสาเหตุก่อน ไม่ใช่รีบกินยา

ยาแก้หลั่งเร็วคืออะไร?

ภาวะหลั่งเร็ว (premature ejaculation; PE) เป็นปัญหาที่ไม่ได้วินิจฉัยจาก “จำนวนนาที” เพียงอย่างเดียว แต่พิจารณาร่วมกันทั้งความสามารถในการควบคุมการหลั่ง ความทุกข์ใจ ผลต่อความสัมพันธ์ และลักษณะว่าเป็นมาตั้งแต่เริ่มมีเพศสัมพันธ์หรือเพิ่งเกิดภายหลัง

แนวทาง EAU ระบุว่าในผู้ที่เป็น lifelong PE สามารถพิจารณาการรักษาด้วยยาเป็นแนวทางสำคัญ ส่วน acquired PE ควรรักษาสาเหตุพื้นฐาน เช่น ED การอักเสบของระบบทางเดินปัสสาวะ/สืบพันธุ์ ความวิตกกังวล หรือปัญหาอื่นก่อน

ยากลุ่มหลักที่ใช้ในภาวะหลั่งเร็ว และผลข้างเคียง

1) Dapoxetine

Dapoxetine เป็น SSRI ออกฤทธิ์สั้นที่ใช้แบบ on-demand สำหรับ PE ในหลายประเทศ แนวทาง EAU ระบุว่าอาการไม่พึงประสงค์ที่พบได้ ได้แก่ คลื่นไส้ ท้องเสีย กระหายน้ำ ปวดศีรษะ และเวียนศีรษะ ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นตามขนาดยาในบางการศึกษา จึงไม่ควรเพิ่มขนาดยาเองเพื่อหวังให้ออกฤทธิ์แรงขึ้น

2) SSRI แบบใช้ทุกวันหรือใช้ตามแพทย์สั่ง

ยากลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitor เช่น paroxetine, sertraline, fluoxetine หรือ citalopram ถูกนำมาใช้กับ PE ในบางบริบท โดยหลายประเทศเป็นการใช้แบบ off-label ผลข้างเคียงอาจรวมง่วง อ่อนเพลีย คลื่นไส้ ปากแห้ง ท้องเสีย เหงื่อออก ความต้องการทางเพศลดลง แข็งตัวได้ยาก หรือถึงจุดสุดยอดยาก

หากใช้ SSRI ต่อเนื่อง ไม่ควรหยุดยาแบบทันทีหรือปรับขนาดยาเอง เพราะอาจเกิดอาการจากการหยุดยาได้ ควรให้แพทย์เป็นผู้วางแผนลดหรือเปลี่ยนยา

3) Clomipramine

Clomipramine เป็นยากลุ่ม tricyclic antidepressant ที่อาจถูกเลือกในบางรายเมื่อแนวทางแรกไม่เหมาะสม ผลข้างเคียงสามารถพบอาการง่วง ปากแห้ง เวียนศีรษะ ท้องผูก และผลต่อความดันหรือหัวใจในบางคน จึงต้องพิจารณาประวัติสุขภาพและยาร่วมอย่างรอบคอบ

4) ยาชาเฉพาะที่ เช่น lidocaine/prilocaine

ยาชาเฉพาะที่ช่วยลดความไวบริเวณปลายอวัยวะเพศและอาจช่วยชะลอการหลั่ง ผลข้างเคียงหลักคือความรู้สึกลดลง ระคายเคือง หรือความรู้สึก/ความชาที่อาจถ่ายโอนไปยังคู่นอน หากมีตัวยาค้างอยู่บนผิว จึงควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

5) Tramadol

Tramadol อาจทำให้การหลั่งช้าลง แต่ไม่ใช่ตัวเลือกที่ควรซื้อใช้เอง เพราะมีความเสี่ยงง่วง คลื่นไส้ เวียนศีรษะ การพึ่งพายา และปฏิกิริยาระหว่างยา โดยเฉพาะเมื่อใช้ร่วมกับยาที่เพิ่ม serotonin บางชนิด แนวทาง EAU จึงจัดเป็นทางเลือกภายหลังและต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง

ยาปลุกเซ็กส์หรือ sildenafil ใช่ยาแก้หลั่งเร็วหรือไม่?

ไม่ควรเรียก sildenafil, tadalafil หรือยา PDE5 inhibitor ว่าเป็น “ยาแก้หลั่งเร็ว” โดยตรง เพราะยากลุ่มนี้มีข้อบ่งชี้หลักสำหรับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ (ED) ช่วยเพิ่มการตอบสนองของการแข็งตัวเมื่อมีการกระตุ้นทางเพศ ไม่ได้ทำหน้าที่เพิ่มอารมณ์ทางเพศโดยอัตโนมัติ

ในคนที่มี PE ร่วมกับ ED การรักษา ED อาจช่วยลดความกังวลและปรับการควบคุมทางเพศได้ในบางราย แต่การเลือก PDE5 inhibitor ต้องประเมินโรคร่วมและยาที่ใช้อยู่ก่อน

ตารางเปรียบเทียบยาและข้อควรระวัง

ความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับ “ยาอึด ทน นาน”

ผลิตภัณฑ์ออนไลน์ที่ใช้คำว่า “สมุนไพร 100%”, “เพิ่มพลัง”, “แข็งนาน”, “ชะลอการหลั่ง” หรือ “เห็นผลทันที” ไม่ได้แปลว่ามีหลักฐานทางคลินิกหรือทราบส่วนประกอบที่แน่นอน หากเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีสารออกฤทธิ์แอบผสม อาจเกิดอันตรายจากปฏิกิริยากับยาประจำโดยที่ผู้ใช้ไม่รู้ตัว

การไม่มีคำว่า “ยา” บนฉลากก็ไม่ได้ทำให้ผลิตภัณฑ์ปลอดภัยโดยอัตโนมัติ ผู้ที่มีโรคหัวใจ ความดัน เบาหวาน โรคตับ โรคไต หรือใช้ยาหลายชนิดควรระมัดระวังเป็นพิเศษ

ใครควรระวังเป็นพิเศษก่อนใช้ยา?

กรณีที่ยังไม่จำเป็นต้องใช้ยาทันที

• เกิดเป็นครั้งคราวและไม่ได้สร้างความทุกข์ใจหรือกระทบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ
• อาการเกิดใหม่พร้อมความเครียด การนอนน้อย หรือปัญหาความสัมพันธ์ที่เห็นชัด และยังไม่ได้ประเมินปัจจัยเหล่านี้
• มี ED ร่วมที่ยังไม่ได้รับการประเมินหรือรักษา
• สงสัยการอักเสบ/ติดเชื้อของระบบทางเดินปัสสาวะหรือมีอาการปวด ซึ่งควรรักษาสาเหตุก่อน
• ผู้ป่วยยังไม่แน่ใจว่าอาการตรงกับ PE จริงหรือเป็นเพียงความกังวลจากการเปรียบเทียบกับตัวเลขในอินเทอร์เน็ต

ในกลุ่มเหล่านี้ การประเมินโดยแพทย์และการใช้ behavioral/psychosexual approaches อาจเหมาะสมก่อนหรือใช้ร่วมกับยา ขึ้นกับชนิดของ PE และเป้าหมายของผู้ป่วย

สิ่งที่ไม่ควรทำเอง

• เพิ่มขนาดยาเองเพราะรู้สึกว่ายา “ยังไม่ออกฤทธิ์”
• กินยาหลายกลุ่มพร้อมกันเพื่อหวังให้อึดและแข็งนานขึ้น
• ใช้ tramadol หรือยาออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทจากแหล่งที่ไม่ได้รับการประเมิน
• หยุด SSRI แบบกะทันหันหลังใช้ต่อเนื่องโดยไม่ปรึกษาแพทย์
• ซื้อผลิตภัณฑ์ออนไลน์ที่ไม่ทราบตัวยาหรือเลขทะเบียนชัดเจน
• นำยาของผู้อื่นมาใช้เพราะอาการดูคล้ายกัน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

อาการแบบไหนควรหยุดยาและพบแพทย์เร็ว?

หากมีคลื่นไส้ เวียนศีรษะ ง่วงมาก สมรรถภาพทางเพศลดลง หรือผลข้างเคียงต่อเนื่องจนรบกวนชีวิต ควรนัดประเมินเพื่อปรับชนิดยา ขนาดยา หรือเปลี่ยนแนวทาง ไม่ควรฝืนใช้ต่อเพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติของยาเสมอไป

สรุป: ยาแก้หลั่งเร็วต้องเลือกตามสาเหตุ ไม่ใช่ตามคำโฆษณา

ผลข้างเคียงจากยาแก้หลั่งเร็วแตกต่างกันตามกลุ่มยา ตั้งแต่อาการคลื่นไส้ เวียนศีรษะ ง่วง ความต้องการทางเพศลดลง ไปจนถึงการชาหรือระคายเคืองจากยาทาเฉพาะที่ การเลือกยาจึงควรอาศัยการประเมินชนิดของ PE โรคร่วม ยาที่ใช้อยู่ และเป้าหมายของผู้ป่วย

ถ้ามีหลั่งเร็วร่วมกับ ED หรือเพิ่งเกิดอาการภายหลัง การรักษาสาเหตุร่วมอาจสำคัญกว่าการเพิ่มยาโดยตรง ข้อมูลในบทความนี้ใช้เพื่อให้ความรู้ ไม่แทนการตรวจหรือวินิจฉัยโดยแพทย์

อ่านต่อเรื่องหลั่งเร็ว